Chia sẻ

Có một nghịch lý đang thách thức các nhà Tâm lý học hiện nay và nó là: Hơn 50 năm trước đây, mặc dù nhu cầu cuộc sống tăng một cách đột ngột ở các nước phương Tây, song hạnh phúc vẫn vậy; trong khi đó, các bệnh lý tinh thần, rối loạn âu lo, chứng ái kỷ, và trầm cảm đều tăng lên.

Khi bạn học Marketing, điều đầu tiên bạn học đó là kiếm tiền từ nỗi sợ. Nếu bạn khiến một người cảm thấy thiếu thốn hoặc thấp kém so với người khác, họ sẽ tự ái và mua thứ gì đó để cảm thấy tốt hơn. Hệ thống chủ nghĩa tư bản luôn trao đổi mua bán với mọi người, do đó nó thúc đẩy hình thành một xã hội nơi mà con người luôn cảm thấy thiếu và thấp kém.

Thật là nực cười khi nhiều người tới các nước “thế giới thứ 3” và khẳng định rằng mọi người ở đó hạnh phúc hơn. Họ thường thêm thắt những lời tuyên bố sáo rỗng về chủ nghĩa duy vật và chúng ta sẽ hạnh phúc nhiều hơn như thế nào nếu chúng ta biết sống đơn giản hơn.

Điều này hoàn toàn sai. Người nghèo ở những xã hội đang phát triển đâu có hạnh phúc hơn, họ đơn giản chỉ là ít lo âu và ít căng thẳng hơn thôi. Những người ở các nước đang phát triển không quan tâm bạn có bao nhiêu người bạn hay bạn đã mua chiếc đĩa DVD mới nhất hay chưa. Họ chú trọng về gia đình và sự tập hợp trong cộng đồng hơn. Họ cũng dễ dàng chấp nhận thực tại và và ít lo lắng hơn, đơn giản vì họ phải như vậy. Đó là cách họ tồn tại. Khi xét về những người phương Tây theo chủ nghĩa cá nhân cực đoan – đặc biệt là những người đã chôn chân ở bàn làm việc để kiếm hàng tấn tiền – khi họ làm như này, họ nhận thức nó như một lối sống hạnh phúc hơn và lành mạnh hơn. Trong một vài trường hợp thì nó là như vậy. Nhưng cùng thời điểm đó, nó chính xác là những gì mà chúng ta muốn từ bỏ sau khi đạt được sự giàu có vật chất.

Triết gia Alain de Botton đã viết điều này trong cuốn Status Anxiety của ông ấy (tạm dịch: Nỗi âu lo địa vị). Ông nói rằng, các thế kỷ trước đây, mọi người nhận biết được địa vị của họ trong cấp bậc xã hội. Con vua lại được làm vua. Con sái ở chùa lại quét lá đa. Không có sự chuyển động hay cơ hội, và vì thế không có sự căng thẳng thúc ép bạn tiến về phía trước. Bạn không quyết định được nơi bạn sinh ra, vì thế bạn chấp nhận nó và tiếp tục sống.

Nhưng trong một xã hội đãi mộ nhân tài, một vài điều đổi thay. Ở đó, nếu bạn nghèo hoặc bạn đạt được thành công và rồi đánh mất nó, đó không phải là sự rủi ro. Nó còn tệ hơn thế. Nó là lỗi của bạn. Bạn là kẻ thất bại. Bạn là người đánh mất mọi thứ. Và điều này khiến con người sống bị trói buộc với nỗi sợ thấp kém, tất cả những xô bồ của thế giới này được xuất phát từ nỗi âu lo địa vị.

De Botton không tranh cãi rằng những xã hội phong kiến hay xã hội nghèo nàn dù gì cũng tốt hơn. Ông ấy chỉ đơn giản đưa ra quan điểm rằng khi một xã hội đi lên từ phong kiến và cơ cực đến chế độ nhân tài và giàu có, cái giá mà con người phải trả cho mức sống tăng lên và sự dịch chuyển xã hội là sự gia tăng về áp lực và lo âu.

Nói cho cùng, khi một người càng có nhiều cơ hội, họ càng lo âu việc lãng phí chúng. Vì thế, chúng ta áp lực: Chúng ta cần đạt điểm cao hơn; có một nghề nghiệp tốt hơn; hẹn hò với người hấp dẫn hơn; có những sở thích ngầu hơn; kết nhiều bạn hơn; được yêu thích hơn và nổi tiếng hơn. Đơn giản chỉ là việc bằng lòng với những gì chúng ta có không đủ tốt nữa rồi. Trong thực tế, thỏa mãn tương đương với việc bỏ cuộc.

Ngày nay chúng ta sống cùng với nhiều thông tin hơn bất kì thời điểm nào trong lịch sử loài người. Theo như Google, cứ 2 năm 1 lần, Internet xuất ra lượng thông tin nhiều như cả lịch sử loài người gộp vào. Và tất cả những thông tin đó về lý thuyết có thể dễ dàng tới được với chúng ta ngay lập tức. Thật đáng kinh ngạc.

Nhưng khi bạn kết hợp hệ thống tư bản với dòng chảy thông tin vô tận, tác dụng phụ của những thứ này khiến chúng ta nghĩ rằng không có gì trên đời này là đủ.

Những năm đầu thập niên 90, cụm từ “Keep up with the Joneses” (tạm dịch: Đua đòi) rất thịnh hành. Nó miêu tả ảnh hưởng nguy hại của chủ nghĩa trọng tiêu dùng. Nhà hàng xóm có một chiếc xe mới, vậy là chúng ta nhận thấy chúng ta cần một con xe mới. Ông anh rể đặt vé trọn gói cả mùa đội bóng chày địa phương, vậy là bây giờ bạn cũng cần vé trọn mùa của một đội tuyển nào đó. Đồng nghiệp của bạn vừa đặt một chuyến đi tới Trung Quốc, vì thế bạn cần đi du lịch nơi nào đó đẹp không kém.

Bây giờ, hầu hết chúng ta không đủ sáng suốt để nhận ra những loại đố kỵ này một cách có ý thức. Nhưng thật không may, dù chúng ta có nhận ra nó hay không thì ảnh hưởng của “Sự đua đòi” vẫn luôn ảnh hưởng. Vì loài người chúng ta luôn vô thức đánh giá bản thân mình với người khác. Thật đáng tiếc, nó đóng một vai trò lớn trong cách chúng ta định nghĩa chính bản thân mình, dù chúng ta có muốn hay không.

Bây giờ, hãy tưởng tượng có 2 triệu nhà Jones, và bất ngờ bạn có Internet.

Đây không phải là một cuộc tranh luận chống lại chủ nghĩa tư bản. Và nó càng không phải là một cuộc tranh luận chống lại Internet. Tôi chỉ đơn giản đưa ra những quan sát và phát biểu những thực tế. Trong thế giới ngày nay, con người luôn được nhắc nhở về việc một người nào đó, ở nơi nào đó, đang làm những thứ cool ngầu hơn chúng ta, và còn được nhắc nhở liên tục.

Ví dụ như: Việc “Kiếm tiền tại nhà, du lịch thế giới” mà Tim Ferriss đã tạo ra gần một thập kỷ trước. Thực sự nó là một lối sống cực kì khốn khổ mà chẳng mấy ai chịu đựng được trong một thời kì lâu dài, và gần như không phù hợp với hầu hết tính cách của mọi người. Hầu hết mọi người từ bỏ nó chỉ sau vài năm, kể cả Ferriss.

Tuy nhiên, nếu bạn tìm trên mạng, bạn cứ nghĩ rằng đó là khái niệm chữa trị ung thư hay cái gì đó đại loại như thế. Hàng tá người vào trang Facebook của tôi mọi thời gian để tìm kiếm những giá trị tạo nên con đường nghề nghiệp riêng cho mình, theo đuổi đam mê, xây dựng thương hiệu cá nhân, vượt qua rào cản, làm cái gì đó điên cuồng một chút và viết blog về nó. Trớ trêu, tôi nghĩ nhiều người nói những thứ này vẫn đang ở nhà sống phụ thuộc vào bố mẹ và không kiếm được tí tiền nào. Họ gần như đang cố thuyết phục bản thân mình hơn là người khác.

“Tôi đặc biệt. Tôi là duy nhất. Tôi làm những thứ khác biệt.

Nhìn tôi đi, tôi đặc biệt, đúng không?”

Những người thực sự sống theo cách nào mà tôi biết thường nói ít về nó vì họ cảm thấy nói về nó quá nhiều sẽ tách biệt họ khỏi mọi người xung quanh. Trở nên đặc biệt là một chuyện tốt, nhưng nó không phải là thứ ta thực sự cần. Nó không phải là hệ thống đo lường thích hợp cho toàn bộ cuộc sống sung túc của chúng ta.

Nếu mọi người từ bỏ công việc của họ và cố kiếm tiền từ việc viết blog và tạo ra một ứng dụng đếm xem bạn đánh rắm bao nhiêu lần mỗi ngày, thì nền kinh tế sẽ bị bế tắc mất. Nhiều người bị trói buộc thành những kẻ cô đơn và lập dị. Một số khác lại mắc vào thói quen sống hàng ngày. Một số thì ưa mạo hiểm. Một vài người lại thích ổn định.

Thật là tuyệt vời nếu tìm thấy niềm vui từ những việc nhỏ nhặt, mọi thú vui của cuộc đời, nhưng nó càng ngày càng khó thực hiện. Chúng ta bị tấn công bởi lượng thông tin khổng lồ mỗi ngày: Ở đây, một chiến sĩ dũng cảm đã cứu một chiếc xe buýt toàn trẻ con chỉ với một cái xẻng và dây câu cá; Ở đây, một tỷ phú 30 tuổi nghiên cứu ra cách chống lão hóa nhờ vậy mà chúng ta có thể bất tử; Ở đây, một bé gái 12 tuổi có thể chơi bản Rite of Spring của Stravinsky trên bảy loại nhạc cụ bằng chân.

Ngụ ý ở đây đều giống nhau: Gần đây BẠN đã làm được những gì?

Ồ! Hôm nay bạn đã xỉa răng rồi ư. Đứng lên đi, những con người lười đến mức lầy lội này. Để tôi nhắc lại cho mà nghe.
Nếu bạn không tìm thấy niềm vui từ những thứ đơn giản ở trần thế, thì bạn sẽ không tìm thấy được niềm vui ở bất kỳ nơi nào cả!

Như mọi người thường nói, bạn ở đâu thì tâm trí bạn ở đó. Trở nên đặc biệt cũng không đặc biệt lắm đâu. Bạn vẫn sẽ cảm thấy nản lòng. Bạn vẫn sẽ cảm thấy cô đơn. Bạn vẫn sẽ cảm thấy bạn đã có thể làm tốt hơn thế.

Đừng bán rẻ bản thân chỉ vì lợi ích của sự chú ý và hào quang ảo. Dù điều đó không hề sai, nhưng bạn không nên để chúng là những nguồn động lực quan trọng nhất lèo lái cuộc đời bạn.

Thay vào đó, hãy tập trung vào những điều giản dị. Vào những sắc thái của cuộc đời. Sống chậm lại. Hít thở. Cười. Bạn không cần chứng tỏ bất cứ điều gì với bất cứ ai. Kể cả chính bản thân bạn. Hãy tự mình ngẫm lại một chút, để tư tưởng này thấm vào tâm trí:

“Bạn không phải chứng tỏ bất cứ điều gì với bất kì ai, kể cả chính bạn”

  • Tiêu đề: Being special isn’t so special
  • Nguồn: https://markmanson.net/being-special
  • Tác giả: Mark Manson
  • Người dịch: Vy Vũ
  • Ảnh bìa: gratisography.com
  • Bản quyền bài dịch thuộc về tác giả, vui lòng liên hệ khi muốn đăng lại bài.
Facebook Comments

BÌNH LUẬN