Trang chủ Nhận Thức 4 ảnh hưởng của chấn thương tâm lý thời thơ ấu đến...

4 ảnh hưởng của chấn thương tâm lý thời thơ ấu đến người trưởng thành

1644
0
Chia sẻ

Khi chôn vùi cảm xúc, chúng ta sẽ tự chôn vùi chính bản thân mình.

Khi còn bé, dù bạn từng chứng kiến hay chính bạn là nạn nhân của sự bạo lực, dù người chăm sóc (cha mẹ hoặc người giám hộ, thầy cô,…) bỏ bê bạn về mặt thể xác hay tinh thần, thì đến khi trưởng thành, có thể bạn vẫn tiếp tục bộc lộ những triệu chứng của tổn thương.

Trẻ em thường tìm kiếm ý nghĩa thông qua các sự vật, sự việc xảy ra xung quanh và, từ đó, tự hình thành thế giới quan cho chính mình. Cách nhận thức này giúp chúng xoay sở và giải quyết các vấn đề.

Tuy nhiên, nếu trẻ em không thay đổi và tạo lập thế giới quan mới trong quá trình phát triển thì chính lối suy nghĩ, nhìn nhận cũ kia sẽ huỷ hoại khả năng trưởng thành của chúng.

Mặc dù các tổn thương tâm lý tình cảm thuở nhỏ để lại nhiều hậu quả về sau, nhưng ở đây, chúng ta chỉ đặc biệt xem xét bốn ảnh hưởng mà các chấn thương đó tác động đến những người trưởng thành.

1. CON NGƯỜI NGỤY TẠO (FALSE SELF)

Là một bác sĩ chuyên về các chấn thương tâm lý ấu thơ, tôi từng chứng kiến nhiều bệnh nhân giữ mãi trong mình những vết thương lòng, dù họ đã trưởng thành. Một trong những biểu hiện là thông qua việc tạo lập “con người ngụy tạo”.

Trẻ em luôn mong muốn được cha mẹ chở che, yêu thương và chăm sóc. Khi các bậc phụ huynh không đáp ứng nhu cầu đó, những đứa trẻ sẽ cố gắng trở thành một hình mẫu mà chúng cho rằng cha mẹ mình sẽ yêu quý. Chôn vùi mọi cảm xúc chân thật của mình, chúng dần dần hình thành “con người ngụy tạo” – con người mà chúng thể hiện ra bên ngoài.

Khi tình cảm bị chôn giấu, chúng ta đánh mất mối liên kết với con người thật của mình, bởi cảm xúc là một phần không thể thiếu của mỗi con người. Và rồi chúng ta sẽ luôn nom nóp lo sợ rằng sẽ không còn ai quan tâm, yêu thương và chăm sóc chúng ta, một khi tháo bỏ lớp mặt nạ.

Cách tốt nhất để loại bỏ “con người ngụy tạo” và sống thật với bản thân là tiếp nhận tham vấn của các bác sĩ chuyên ngành chấn thương tâm lý ấu thơ. Trò chuyện với họ giúp bạn tìm lại cảm xúc và bộc lộ tình cảm chân thật, từ đó, bạn sẽ cảm thấy an tâm và trọn vẹn hơn.

2. TƯ TƯỞNG NGƯỜI BỊ HẠI (VICTIMHOOD THINKING)

Tư tưởng và suy nghĩ về bản thân sẽ điều khiển lối độc thoại của con người. Cách chúng ta trò chuyện với chính mình có thể tiếp thêm hoặc làm giảm đi sức mạnh của chúng ta. Sự độc thoại tiêu cực tước đi sức mạnh và khả năng, đem đến cảm giác mất kiểm soát trong chính cuộc đời của mình – khiến bạn cảm thấy mình là nạn nhân. Có thể, khi còn bé, bạn từng là nạn nhân, nhưng giờ đây, bạn không còn là nạn nhân nữa.

Ngay cả trong tình huống bạn cho rằng mình không có bất kỳ sự lựa chọn nào, thì thật ra, bạn luôn luôn có, dù đó chỉ là quyền lựa chọn cách bạn nhìn nhận về cuộc đời mình. Thuở nhỏ, bạn thường có rất ít hoặc không có quyền kiểm soát hoàn cảnh và cuộc sống của mình, nhưng bạn không còn là trẻ con nữa. Giờ đây, bạn đã trưởng thành và có khả năng thay đổi hoàn cảnh, hơn cả suy nghĩ của chính bạn.

Thay vì cứ tự cho rằng mình là nạn nhân, mình là người bị hại, hãy xem mình là người sống sót. Thế nên, lần sau khi bạn cảm thấy bị mắc kẹt và bế tắc, hãy nhớ rằng bạn có nhiều khả năng và năng lực kiểm soát hơn những gì bạn nghĩ.

3. SỰ GÂY HẤN THỤ ĐỘNG (PASSIVE – AGGESSIVENESS)

Khi những đứa trẻ lớn lên trong môi trường tràn ngập những biểu hiện tức giận không lành mạnh, chúng sẽ lớn lên với niềm tin: giận dữ là điều không thể chấp nhận.

Nếu bạn từng chứng kiến những cơn giận được bộc lộ theo hướng bạo lực, thì khi trưởng thành, bạn có thể nghĩ rằng giận dữ là loại cảm xúc bạo lực và rồi bạn kìm nén và che giấu chúng. Hoặc, nếu trong gia đình bạn có thói quen che giấu tức giận và bạn được dạy rằng tức giận là một trong những loại cảm xúc bạn không nên có, bạn sẽ có xu hướng đàn áp chúng, dù bạn đã trưởng thành và có thể trải nghiệm một số lợi ích của việc giận dữ.

Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn không thể bộc lộ cơn giận của mình?

Nếu bạn là người luôn che đậy sự phẫn nộ của mình thì chắc bạn biết câu trả lời rồi đấy. Bạn sẽ vẫn tức giận, bởi suy cho cùng, giận dữ là cảm xúc rất đỗi tự nhiên và lành mạnh của con người. Nhưng thay vì nhìn nhận và giải quyết nguyên nhân cốt lõi khiến bạn tức giận, bạn lại chỉ duy trì cảm giác tức giận mà thôi. Bạn không bộc lộ cảm xúc rõ ràng nhưng cũng không thể hoàn toàn chôn vùi nó, điều đó khiến bạn giải toả xúc cảm của mình thông qua những cơn gây hấn thụ động.

Ghi chú ngoài bài viết:

Hành vi gây hấn thụ động là một dạng hành vi lặp đi lặp lại của sự thể hiện cảm xúc tiêu cực một cách gián tiếp thay vì giải quyết chúng một cách công khai, trực tiếp. Điều này khiến chủ thể của hành vi có sự không nhất quán giữa việc nói và làm.

Người gây hấn thụ động có thể làm ra vẻ như đồng ý – đôi khi họ rất nhiệt tình khi nhận được yêu cầu của người khác. Nhưng thay vì làm theo yêu cầu đó, họ bày tỏ sự tức giận và bất mãn bằng cách không làm, làm không tới nơi tới chốn.

Theo Tina Gilbertson, hành vi gây hấn thụ động là một “chiến lược chúng ta dùng khi chúng ta nghĩ chúng ta không xứng đáng nói ý kiến của chính mình ra, hoặc chúng ta sợ trở nên thẳng thắn và cởi mở”.

4. SỰ THỤ ĐỘNG (PASSIVITY)

Nếu bạn từng bị bỏ rơi hoặc bị người thân đối xử lạnh nhạt, thờ ơ thuở nhỏ thì bạn sẽ chôn vùi sự tức giận, sợ hãi của mình với hy vọng rằng sẽ không ai bỏ rơi hoặc hững hờ với bạn nữa.

Khi trẻ em có hành vi và suy nghĩ như thế sẽ dẫn đến hệ quả là chúng tự bỏ rơi chính mình. Chúng ta tự kìm hãm bản thân cho tới khi không còn tự nhận ra cảm xúc của mình nữa. Sau cùng, ta trở nên thụ động và không sống đúng với tiềm năng của mình. Người thụ động thường tự nói với mình rằng: “Tôi biết tôi cần phải làm gì nhưng tôi không làm điều đó.”

Khi chôn vùi cảm xúc, chúng ta tự chôn vùi chính bản thân mình. 

Đối mặt với những chấn thương tâm lý tình cảm thuở ấu thơ khiến chúng ta học cách che giấu con người thật. Có thể, ngay lúc đó, đây là một giải pháp hữu hiệu. Nhưng, với tư cách là người trưởng thành, chúng ta cần cảm xúc để biết rõ mình là ai và mình muốn gì, đồng thời hướng chúng ta đến hình mẫu mà mình mong muốn.

 

Tác giả: Andrea Brandt Ph.D. M.F.T.

Nguồn: 4 Ways the Pain of Childhood Trauma Impacts Us as Adults, psychologytoday.com

Dịch: Kim An

Hiệu đính: Mỹ Hạnh

Facebook Comments

BÌNH LUẬN