Home Blog Page 3

Các nghiên cứu tâm lý làm bạn bất ngờ về bản thân

0
các nghiên cứu tâm lý làm bạn bất ngờ về bản thân

Hành động được quyết định trong vô thức; mắt nhìn thấy không có nghĩa là não nghĩ thế… là những sự thật thú vị về tâm lý mà bạn phải ố á khi nghe.

Sự thật là tới nay, con người chưa thể hiểu hết mọi điều về bản thân, từ bộ máy cơ thể đến cách vận hành bộ máy đó. Và ngay trong lĩnh vực tâm lý, phần ta khám phá ra chỉ là phần nổi của tảng băng chìm mà thôi.

Dẫu vậy, bạn vẫn sẽ vô cùng ngạc nhiên với những sự thật tâm lý dưới đây.

1. Hầu hết hành động của chúng ta được quyết định thực hiện trong vô thức

Mọi người vẫn thường nghĩ, hành động ta thực hiện hàng ngày là kết quả của một kế hoạch kĩ lưỡng. Tuy nhiên, trên thực tế, 60% – 80% quyết định hành động của con người đều được thực hiện trong vô thức. Chúng ta không hề nghĩ là sẽ làm những việc đó nhưng cứ “tự nhiên mà làm thôi”.

5 sự thật tâm lý học này sẽ khiến bạn cảm thấy bỡ ngỡ với chính mình - Ảnh 1.

Mỗi giây, não bộ con người thu nhận hàng triệu dữ liệu. Để tránh tình trạng quá tải cho bộ máy xử lí này, một số việc sẽ được tự động chuyển sang phần tiềm thức. Với những việc như thò tay vào túi lấy chìa khóa, tắt đèn, đóng cửa… ta hoàn toàn làm trong vô thức.

Tuy nhiên, điều này cũng có mặt trái của nó. Điển hình là việc thường xuyên thực hiện hành động trong vô thức, ta sẽ dễ rơi vào trường hợp… bất an, nghi ngờ mọi thứ.

Cụ thể, chắc hẳn ai trong chúng ta cũng từng có lần đi đến trường, cơ quan rồi mới bắt đầu giật mình hoảng hốt vì không nhớ đã khóa cửa hay tắt bếp chưa.

2. Số bạn bè chúng ta có thể có thường giới hạn

Các nhà tâm lí học và xã hội học đã tạo ra khái niệm gọi là “con số Dunbar”. Cụm từ này chỉ con số bạn bè tối đa mà chúng ta có thể duy trì mối quan hệ thân thiết được. Và con số này luôn nằm trong khoảng từ 100 – 250 người. Trong hầu hết các trường hợp, con số Dunbar là 150.

5 sự thật tâm lý học này sẽ khiến bạn cảm thấy bỡ ngỡ với chính mình - Ảnh 2.

Có ba nguyên nhân dẫn đến sự giới hạn này. Đầu tiên, quỹ thời gian của chúng ta có hạn. Thứ hai, quỹ cảm xúc của ta cũng không vô hạn. Hơn nữa, điều này có thể đã được tích hợp vào gene của chúng ta.

Cụ thể, theo các nghiên cứu, từ trước khi loài linh trưởng tiến hóa thành con người, số lượng con trong một đàn thường là 150.

Khi đó, việc săn mồi, hái lượm sẽ đạt hiệu quả tốt nhất. Trải qua các giai đoạn, con số đó vẫn được giữ nguyên. Trong thế kỉ 18, số lượng người trong một làng cũng thường nằm trong khoảng đó.

3. Chúng ta thường xuyên thay đổi kí ức của mình

Theo nhà tâm lí học, giáo sư người Anh – Frederick Bartlett thuộc ĐH Cambridge, kí ức của chúng ta được sắp xếp theo trình tự thời gian và được ghi lại theo kiểu… một cuốn phim.

5 sự thật tâm lý học này sẽ khiến bạn cảm thấy bỡ ngỡ với chính mình - Ảnh 3.

Tuy nhiên, khi chúng ta cố nhớ lại sự kiện nào đó đã xảy ra, một số chi tiết trong cuốn phim đó sẽ bị mờ đi, để lại một khoảng trống ngắt quãng.

Khi đó, não bộ của chúng ta sẽ tự động “điền” chi tiết giả định vào đó, làm cho đoạn kí ức trở nên hợp lí, rõ ràng mà chúng ta không hề hay biết.

Việc kí ức thường xuyên bị thay đổi này là lí do tại sao chuyện khi nhớ về cùng một việc, mỗi người nhớ mỗi kiểu thường xuyên xảy ra.

4. Điều mắt chúng ta nhìn thấy chưa chắc đã là cái não ta nhìn thấy

Theo một nghiên cứu của ĐH Cambrigde, thứ tự của các chữ cái trong một từ không thực sự quan trọng, miễn là chữ cái đầu và cuối ở đúng vị trí. Bằng chứng là chắc chắn bạn vẫn có thể hiểu đoạn này nói gì.

5 sự thật tâm lý học này sẽ khiến bạn cảm thấy bỡ ngỡ với chính mình - Ảnh 4.

Lí do cho việc này là vì não bộ của ta thường xuyên tự động phiên dịch những gì mắt nhìn thấy.

Quan trọng hơn, não bộ sẽ cắt bớt những gì phải nhìn để tiết kiệm thời gian và giảm thiểu sự rối loạn thông tin có thể xảy ra nếu thu nhận quá nhiều hình ảnh cùng lúc.

Cách này rất tiện lợi, nhưng có đôi khi, điều này cũng có thể dẫn đến một số hiểu lầm.

5 sự thật tâm lý học này sẽ khiến bạn cảm thấy bỡ ngỡ với chính mình - Ảnh 5.

Bạn có thể thử nghiệm lần nữa bằng hình ảnh này. Trên thực tế, hình ảnh này chỉ là một hình tam giác bị cắt khúc và 3 hình Pacman ở ngoài. Nhưng hẳn ai cũng tự động nhìn ra có hai hình tam giác đan xen nằm ngược nhau đúng không?

5. Thức ăn, sự nguy hiểm và sex – luôn được ta dồn lực tập trung đến mỗi khi chúng xuất hiện

Bạn có bao giờ thắc mắc tại sao khi có tai nạn giao thông trên đường, mọi người thường xúm lại xem?

5 sự thật tâm lý học này sẽ khiến bạn cảm thấy bỡ ngỡ với chính mình - Ảnh 6.

Câu trả lời không hẳn là vì tò mò mà còn bởi khi có dấu hiệu của sự nguy hiểm, não bộ của bạn sẽ ra lệnh: TẬP TRUNG CHÚ Ý.

Một lần nữa, điều này lại được thiết lập ngay trong tiềm thức của chúng ta ngay từ thời cổ đại.

Nhiệm vụ bản năng nhất của não bộ con người là quét môi trường xung quanh, khi gặp bất cứ vật gì, nó sẽ trả lời các câu hỏi: Ăn được không? Quan hệ với nó được không? Nó có giết mình không?

Các câu hỏi này đã được thiết lập tự động sẵn trong não bộ chúng ta. Đó là lí do khi gặp đúng những thứ đó, chúng ta sẽ tập trung vào chúng.

  • Kiều Thoa
  • Nguồn: Brightside
  • Dịch: ttvn.com
Facebook Comments

Top 10 nghiên cứu tâm lý thú vị

0
nghiên cứu tâm lý thú vị
nghiên cứu tâm lý thú vị

Những gì chúng ta biết về con người có thể làm bạn bất ngờ.

Trong thế giới của khoa học hành vi, nơi tôi sống, các nhà nghiên cứu tâm lý nỗ lực thực hiện các nghiên cứu nhằm hiểu rõ hơn về bản chất của hành vi.

Theo kết quả của các nghiên cứu tâm lý được thiết kế suốt những năm vừa qua, rất nhiều phát hiện mới lạ với nhiều ý nghĩa đã được ghi nhận.

Dưới đây là danh sách 10 nghiên cứu tâm lý “cool” được phát hiện có thể làm cho bạn bất ngờ.

Những khám phá này giúp bạn có thể hiểu rõ hơn về con người trong thế giới của bạn. Danh sách này được tạo bởi David Letterman, người tạo ra các danh mục đứng đầu nhằm mang đến sự vui vẻ.

10. Biểu hiện cảm xúc của con người cho thấy sự bất biến phi thường trên quần thể con người (ví dụ như một nụ cười là một nụ cười ở bất cứ nơi nào bạn tới).

Trong nghiên cứu đột phá về bản chất biểu hiện cảm xúc của con người, Ekman và Friesen (1986) đã nhận thấy rằng các biểu hiện trên khuôn mặt tương ứng với các cảm xúc cơ bản như hạnh phúc, buồn bã, tức giận, bất ngờ, ghê tởm và sợ hãi giống nhau trên toàn thế giới.

Từ những người du mục xa xôi ở Nam Thái Bình Dương đến nhưng người ưa thích nhâm nhi ly trà cao cấp  trên đại lộ Park ở Manhattan, cơ bản cách chúng ta thể hiện cảm xúc là như nhau.

9. Bạn có nhiều điểm chung với một chú chim bồ câu điển hình hơn bạn có thể nhận thấy.

Trong một số nghiên cứu quan trọng nhất đã từng thực hiện trên mảng các hành vi tự nhiên, B.F. Skinner (1953) đã đưa ra giả thuyết rằng quá trình nền tảng của việc học tập, chẳng hạn như hành vi tự phát (operant) và các điều kiện cổ điển (classical conditioning) là rất giống nhau trên loài động vật từ chó đến cá vàng cho tới chim bồ câu, chuột và con người.

8. Bạn càng trả nhiều tiền cho ai đó để thực hiện công việc nhân đạo, thì họ càng ít thích nó.

Trong một tập hợp các nghiên cứu cổ điển về khái niệm không đồng nhất nhận thức (cognitive dissonance), Festinger và Carlsmith (1959) đã nhận thấy rằng những người tham gia (a) tham gia vào các hoạt động nhân đạo vì những lý do không rõ ràng và không tốt, những người (b) nói với một sinh viên khác rằng họ thích nhiệm vụ này, và sau đó (c) đã trả 1$ bởi vì làm như vậy được báo cáo họ thích các nhiệm vụ nhiều hơn những người tham gia trong cùng một nhiệm vụ nhưng lại được trả 20$ cho công việc của họ.

Điều này cho thấy, Khi con người được trả ít ỏi cho công việc khá khó chịu, họ có xu hướng tự thuyết phục bản thân mình rằng họ thực sự thích công việc để giảm mức độ bất đồng về nhận thức của chính họ.

7. Những ngườ bình thường (như bạn và tôi) có khả năng tuân theo một người lạ đến mức giết chết một người khác.

Trong một loạt các nghiên cứu về tâm lý về sự vâng lời tới thẩm quyền (The psychology of obedience to authority), Stanley Milgram đã ghi lại rằng, không có nghi ngờ gì, trong những điều kiện nhất định, đa số người lớn bình thường có khả năng giết người khác – đặc biệt là nếu họ được hướng dẫn làm như vậy bởi một số người có thẩm quyền có vẻ đáng tin cậy và nếu bối cảnh được định hình là “vì lợi ích tốt đẹp của khoa học” (Milgram, 1963).

6. Sự thông minh cảm xúc (Emotional Intelligence) thường có nhiều vấn đề hơn Trí thông minh nhận thức (Cognitive intelligence) khi nói đến thành công trong cuộc sống.

Chúng tôi đặt trọng tâm vào tầm quan trọng của trí thông minh và các điểm đánh giá năng khiếu học thuật.

Trên thực tế, trong vô số các lĩnh vực hành vi và đời sống, dựa trên một khối lượng lớn các nghiên cứu, sự thành công được dự đoán tốt hơn bởi các chỉ số trí tuệ cảm xúc so với sự thông minh nhận thức (Mayer & Salovey, 1997).

5. 1/3 vụ giết người ở Bắc Mỹ ngày nay có liên quan đến ngoại tình.

Mặc dù chúng ta có thể nghĩ rằng con người là giống loài văn minh và bằng cách nào đó nổi lên trên cùng cơ sở nguồn gốc tiến hóa của chúng ta, nhưng đó không phải là sự thực!

Trong một phân tích hàng ngàn vụ giết người ở Bắc Mỹ, Daly và Wilson (1982) đã nhận thấy rằng khoảng 1/3 vụ giết người trong lịch sử Bắc Mỹ gần đây nhất có liên quan đến các phản ứng đối với việc ngoại tình.

4. Con người cho đi nhiều hơn khi các căn phòng có dễ chịu.

Trong một nghiên cứu về lĩnh vực tình nguyện (volunteerism), Liljenquist và al. (2010) có những thành viên tham dự như là người (a) ngồi trong một căn phòng không được dọn dẹp sạch sẽ, người (b) ngồi trong căn phòng được dọn dẹp sạch sẽ và xị thơm sạch phòng.

Họ được cung cấp các cơ hội viết bài luận về Môi trường sống dành cho Nhân loại.

Những người tham gia ở trong căn phòng có mùi thơm dễ chịu hơn có xu hướng viết bài luận và báo cáo rằng họ muốn trở thành tình nguyện viên cho tổ chức.

3. Báo cáo của con người về việc “tại sao họ làm những gì họ đang làm” thường không chính xác.

Trong hàng loạt các nghiên cứu, Nisbett và Wilson (1977) đã tìm ra rằng, trong khi con người không có vấn đề gì khi cung cấp sự giải thích cho các hành động của họ, khá thường xuyên, họ không nhận ra nguyên nhân thực sự của những hành vi này.

Ví dụ, những thành viên cùng xem một bộ phim có tiếng ồn lớn từ hành lang thích bộ phim ít hơn những thành viên xem cùng bộ phim mà không có tiếng ồn lớn.

Khi được hỏi tại sao họ không thích bộ phim, không một người nào ở trong hoàn cảnh xem phim ồn ào đề cập đến tiếng ồn lớn.

2. Nhân cách hầu như không định hình những gì chúng ta làm.

Các nghiên cứu về sức mạnh của nhân cách trong hành vi dự đoán (predicting behavior) đã chỉ ra rằng, ở mức trung bình, tính cách của chúng ta chỉ chiếm nhiều nhất khoảng 9% hành vi của chúng ta (Mischel 1968).

1. Chúng ta không hữu ích như chúng ta tưởng!

Một số lượng lớn các hội thảo sinh viên được kết nối với một trường đại học của Ivy League, những người được dự định sẽ thuyết trình về một câu chuyện của người Samaritan tốt bụng trong Kinh thánh sẽ bước qua/trèo qua người cần thiết nếu họ đến trễ để giảng bài (Darley và Batson, 1973).

Hãy nghĩ về điều này!

Dụ ngôn này là một trong những chuyện kể nổi tiếng nhất trong Kinh Thánh và ảnh hưởng của nó sâu rộng đến nỗi trong văn hoá phương Tây ngày nay, thuật ngữ “Người Sa-ma-ri” được dùng để chỉ người rộng lòng nhân ái, sẵn sàng ra tay giúp đỡ những người khốn khó mà không chút ngại ngần. Tại nhiều quốc gia nói tiếng Anh, luật “người Sa-ma-ri nhân lành” ra đời nhằm miễn thuế tính trên khoản tiền một công dân đóng góp cho các quỹ từ thiện.

Ngày nay câu chuyện người Sa-ma-ri nhân lành được kể lại hầu như khắp nơi trên thế giới, thường được cải biên để thích ứng với những dị biệt về văn hoá và điều kiện xã hội tại nơi chốn mà nó được truyền đến.

Dụ ngôn của người Samari nhân lành theo Phúc âm Lu-ca:

Khi ấy, có một luật gia đứng dậy hỏi để thử Chúa Giê-xu:

“Thưa Thầy, tôi phải làm gì để được hưởng sự sống đời đời?”

Ngài đáp: “Trong luật pháp có chép điều gì? Ngươi đọc và hiểu thế nào?”

Người ấy thưa: “Ngươi phải hết lòng, hết sức lực, hết tâm trí mà kính yêu Chúa là Thiên Chúa ngươi; và yêu thương người lân cận như chính mình.”

Chúa Giê-xu phán: “Ngươi đáp phải lắm. Hãy làm điều đó thì ngươi sẽ sống.”

Nhưng người ấy muốn chứng tỏ mình là công chính nên thưa với Chúa Giê-xu: “Ai là người lân cận tôi?”

Chúa Giê-xu đáp: “Có một người từ thành Giê-ru-sa-lem xuống thành Giê-ri-cô rơi vào tay bọn cướp. Chúng lột hết quần áo và đánh đập rồi bỏ đi, để mặc người đó dở sống dở chết. Bấy giờ, có một thầy tế lễ tình cờ đi xuống đường đó, thấy nạn nhân thì tránh qua bên kia đường.

Tương tự như thế, một người Lê-vi cũng đến nơi, thấy rồi cũng tránh qua bên kia mà đi. Nhưng có một người Sa-ma-ri đi đường, đến gần thấy nạn nhân thì động lòng thương liền áp lại, lấy dầu và rượu xức vào vết thương, băng bó lại, rồi đỡ nạn nhân lên con vật của mình và đưa đến quán trọ để săn sóc. Ngày hôm sau, ông lấy hai đơ-ni-ê đưa cho chủ quán và nói: ‘Hãy săn sóc người này, nếu tốn hơn nữa, khi trở về tôi sẽ hoàn lại.’

Theo ngươi nghĩ, trong ba người đó, ai là người lân cận với kẻ bị cướp?” Luật gia thưa: “Ấy là người đã bày tỏ lòng thương đối với nạn nhân.”

Chúa Giê-xu phán: “Hãy đi, làm theo như vậy.”

Kết lại

Nếu bạn biết một nhà tâm lý giả hình người nghĩ rằng anh ta/cô ta biết tất cả các câu trả lời khi nói về con người và rằng những nghiên cứu đã hoàn thành trong lĩnh vực này là mất thời gian, bạn hãy chuyển danh sách này đến tay người đó.
Như đã được trình bày trong danh sách Top Ten, các nghiên cứu tâm lý là tốt, thực sự thú vị. Nó cơ bản dẫn đến sự hiểu biết mới, bất ngờ về ý nghĩa của con người một cách thường xuyên.

  • Nguồn: Top 10 cool psychological research findings, Psychologytoday.com
  • Tác giả: Glenn Geher Ph.D.
  • Dịch: Mỹ Hạnh

 

Facebook Comments

 Chìa khóa để trở thành phiên bản tuyệt vời nhất của chính bạn

0

Bật mí: điều này không liên quan đến nghề nghiệp của bạn

 

“Nghe theo tiếng nói con tim” (Follow your heart), “Tin vào linh cảm của bạn” (Go with your gut), “Tìm thấy chính mình” (Find yourself), “Cất tiếng nói” (Speak your truth)

Đây là những cụm từ đã quá quen thuộc với chúng ta. Chúng giúp thúc đẩy con người sống chân thật và sống đúng với những mong ước, khao khát, suy nghĩ và giá trị của bản thân mình. Tuy nhiên, điều đó rất khó để đạt được (hay, thậm chí, rất khó để thấu hiểu cặn kẽ ý nghĩa của chính những cụm từ đó).

Trước tiên, chính xác thì “heart” hay “truth” là gì? Và có thật nó thuộc về chúng ta không?

Là một người từng dạy trong môi trường chất lượng cao như Yale và Stanford, tôi dễ dàng nhận thấy tầm ảnh hưởng của văn hoá đối với quan niệm về “truth” của một người. Những sinh viên thành đạt (hay tất cả những người thành đạt nói chung) tin rằng “I am what I do”. Họ nghĩ rằng giá trị bản thân chủ yếu xuất phát từ hiệu suất làm việc của mình, dù dưới bất kỳ hình thức nào. Kết quả là hạnh phúc của họ hoàn toàn phụ thuộc vào việc họ có đạt được phần thưởng hay mục tiêu của mình hay không, chẳng hạn như đạt điểm A, khởi nghiệp thành công, có cơ hội thực tập tốt hoặc được bổ nhiệm vào vị trí lãnh đạo mà họ mong muốn. Họ xem mình là một người có giá trị khi và chỉ khi họ thành công, quyền lực, giàu có hoặc có một vị thế nhất định.

Nhiều sinh viên nữ trong các lớp tôi dạy chia sẻ rằng, ngay cả khi họ quan tâm sâu sắc đến việc lập gia đình thì chắc chắn họ sẽ nghe được câu nói sau: “Kết hôn trước 30 tuổi sẽ huỷ hoại sự nghiệp của bạn”. Dù họ bày tỏ rằng mình thật sự mong muốn kết hôn nhưng không ai xem trọng ý nghĩ đó – tuy rằng, theo y học, thời điểm tốt nhất để có con là trong độ tuổi 20.

Một trong những lí do tôi viết “The Happiness Track” là vì chúng ta thường tin vào các lý thuyết về thành công – Tuy nhiên, những điều đó không đúng và không giúp ta hạnh phúc lâu dài. Không may thay, lối suy nghĩ lệch lạc này gắn kết bản thân chúng ta với hiệu suất làm việc quá chặt chẽ, đến nỗi khó tách rời. Rồi, nó khiến con người dành cả đời để tìm kiếm thành công và rồi chỉ mãi khao khát, thèm muốn được thành công hơn nữa.

Từ nghiên cứu và kinh nghiệm sống, chúng ta biết quá rõ rằng thành tựu, giải thưởng, danh dự và tiền bạc chỉ mang đến mức độ thoả mãn nhất định, không bao giờ giúp ta thoả mãn dài lâu.

Tương tự các sinh viên của các trường thuộc nhóm Ivy League, tất cả chúng ta đều bị tác động bởi nền văn hoá nơi chúng ta sinh sống, dù là nơi làm việc, gia đình, cộng đồng hay tôn giáo. Chúng ta tin vào các tư tưởng mà không chắc rằng nó có ích lợi hay hỗ trợ được gì cho cuộc sống của ta không – và rồi ta lại nhìn nhận thế giới thông qua lăng kính mang đậm chất những suy nghĩ, niềm tin và tư tưởng chúng ta học được.

Làm thế nào để trở nên tuyệt vời

Tất cả chúng ta đều cố gắng để thành công hoặc để trở nên tài giỏi trong công việc, nuôi dạy con cái, điền kinh, chơi game hoặc bất kỳ sở thích nào khác. Nhưng, có một điều chúng ta không hề nghĩ đến – đó chính là làm thế nào để trở nên tuyệt vời.

Một ngày kia, trong giờ học, tôi thách đố sinh viên của mình về khái niệm “thành công”. Tôi hỏi về những phẩm chất của một người tuyệt vời nhất mà họ biết. Và rồi, họ dùng những tính từ như “giàu tình cảm”, “biết quan tâm, chăm sóc mọi người” và “luôn sẵn sàng giúp đỡ người khác”. Sau đó, tôi hỏi: “Bạn có cho rằng người đó đã thành công trong việc tác động đến cuộc sống của bạn?”. Mọi người đều im lặng. Thậm chí, họ chưa từng suy nghĩ về khía cạnh này của “thành công”.

Và phải chăng những con người tuyệt vời ấy, những người rộng lượng, nhân từ và giàu tình cảm ấy, chính là những người luôn gánh vác khó khăn, cực nhọc? Phải chăng họ là người nâng đỡ chúng ta giữa bộn bề cuộc sống? Họ luôn bên ta khi ta vấp ngã, họ yêu thương ta ngay cả khi ta quay lưng với chính mình, họ quan tâm ta khi không một ai làm điều đó, họ thấu hiểu và truyền cảm hứng giúp ta trở thành người tốt đẹp hơn, họ cười trong sự thấu hiểu và bình an, họ đối xử tốt với ta hơn bất kỳ ai. Đó là những con người tuyệt vời, những người đã thành công trong việc tác động đến cuộc đời của chúng ta và chúng ta rất may mắn khi được gặp họ.

Vậy, nghiên cứu đã cho ta thấy điều gì?

Nó chỉ ra rằng chúng ta có được những khoảnh khắc hạnh phúc từ mọi thú vui chúng ta tìm kiếm trong cuộc đời này, từ tình dục đến tiền bạc. Ngược lại, sự thoả mãn lâu dài xuất phát từ việc sống có mục đích, có ý nghĩa, giàu lòng trắc ẩn và vị tha. Nó đến từ việc sẵn sàng giúp đỡ người khác ngay khi ta có thể, dẫu có bao khác biệt vẫn yêu thương nhau và đem đến nụ cười cho nhau.

Vâng, hãy theo đuổi khát vọng, ước mơ và mục tiêu của bạn. Tại sao không? Những điều đó góp phần mang đến sự thoả mãn và ý nghĩa to lớn cho cuộc đời của ta.

Tuy nhiên, hãy nhớ những điều có thể đem đến hạnh phúc đậm sâu cho bạn. Chắc hẳn bạn cũng đã biết bạn sẽ nghĩ gì trong những giây phút cuối đời:

Một cuộc đời ý nghĩa là khi bạn chia sẻ thật nhiều tình thương, với khát vọng duy nhất là trở thành một người tuyệt vời đối với một ai đó.

 

  • Nguồn: The key to become the most wonderful version of yourself, psychologytoday.com
  • Tác giả: Emma Seppala, Ph.D
  • Dịch: Kim An
Facebook Comments

Rối loạn cảm xúc theo mùa (SAD)

0
http://myhealthconcern.com
Rối loạn cảm xúc theo mùa

Các bạn có nhớ đến một chi tiết mà rất nhiều bài báo tâm lý từng đề cập đến, đó là sự ảnh hưởng của mặt trăng lên cảm xúc của con người.
Đó mới chỉ là sự thay đổi của ánh sáng mặt trăng, thế còn sự thay đổi của thời tiết bốn mùa, sự chiếu sáng của mặt trời lên trái đất thì sao?
Đương nhiên là có. Bài viết này đề cập đến một chứng rối loạn đó là:

RỐi loạn cảm xúc theo mùa

Rối loạn cảm xúc theo mùa (Seasonal Affective Disorder – SAD) hay là Trầm cảm mùa đông (Winter Despression) là rối loạn khí sắc thường xảy ra vào mùa đông và mùa thu. Các triệu chứng rối loạn bắt đầu xuất hiện vào mùa thu, tiếp tục trong những tháng mùa đông và cá nhân bị chứng này lại hồi phục trở lại vào mùa xuân hoặc mùa hè. Tuy vậy cũng có một số ít người bị SAD vào mùa xuân hoặc mùa hè.

Tuy vậy, lại có một số ít người bị SAD vào mùa xuân, mùa hè. Dù SAD mùa nào, bạn đều có những triệu chứng như mất tập trung, thiếu năng lượng, buồn bã, tuyệt vọng, thèm ngủ, thay đổi khẩu vị, cân nặng. Thật may mắn là rối loạn cảm xúc theo mùa có thể khắc phục được.

Chứng rối loạn này có nhiều đặc điểm chung với Trầm cảm (Despression) như thường xuyên cảm thấy buồn phiền, ủ dột, do vậy cũng dễ bị nhầm lẫn. 

Đặc điểm khác biệt lớn là trầm cảm theo mùa có tính chất chu kỳ rõ rệt. Khi người bệnh qua khỏi mùa bị ảnh hưởng, họ lại có sức khỏe tâm lý như bình thường. Trầm cảm theo mùa được cho là có nguyên nhân từ sự thay đổi lượng ánh sáng giữa các mùa.

Nghiên cứu cho thấy SAD liên quan đến vấn đề di truyền ở mắt khiến bệnh nhân mẫn cảm với ánh sáng. Một nguyên nhân khác với tỷ lệ cao là mắc SAD do vấn đề về giấc ngủ. Trầm cảm theo mùa xảy ra phổ biến ở những người trong độ tuổi từ 15 – 55.

Có nhiều cách điều trị trầm cảm theo mùa đơn giản như liệu pháp ánh sáng, tâm lý trị liệu, dùng thuốc, thay đổi cách sống.

Triệu chứng

  • Cảm thấy buồn rầu hay ủ rũ, dễ cáu gắt và lo láng vào mùa thu hoặc đông
  • Giảm sự thích thú với các hoạt động trước đây ưa thích
  • Ăn nhiều hơn và thích ăn các thức ăn có nhiều tinh bột như bánh mỳ
  • Tăng cân
  • Ngủ nhiều hơn và cảm thấy mơ màng trong ngày
  • Động tác chậm chạp uể oải
  • Các triệu chứng xuất hiện và biến mất vào cùng một thời điểm trong các năm (tính chu kỳ).

Đối tượng có nguy cơ cao

Ai cũng có thể mắc bệnh nhưng những đối tượng sau đây có nguy cơ cao hơn: 

  • Người sống ở khu vực mà thời gian có ánh sáng rất ít và có sự thay đổi đột ngột mức độ ánh sáng giữa các mùa trong năm.
  • Nữ giới có nguy cơ mắc bệnh cao hơn
  • Người ở độ tuổi từ 15 đến 55
  • Có người thân từng bị ảnh hưởng của căn bệnh này.

Nguyên nhân gây ra SAD

Các nhà nghiên cứu tin rằng, với SAD, chứng trầm cảm được gây ra bởi các phản ứng của não khi ánh sáng ban ngày bị giảm. Không ai có thể chắc chắn lý do tại sao và điều đó xảy ra như thế nào. Các lý thuyết hiện tại về nguyên nhân gây ra SAD tập trung vào vai trò của ánh sáng ban ngày đóng vai trò cho việc sản xuất các hóa chất trong não như thế nào?

Các chuyên gia cho rằng hai chất hóa học trong não là melatonin và serotonin có thể liên quan đến SAD. Hai chất hóa học này giúp điều chỉnh chu kì ngủ, năng lượng và tâm trạng của một người.

Ngày ngắn và đêm dài vào mùa thu và đông có thể làm tăng mức melatonin và giảm lượng serontonin, tạo nên các điều kiện sinh học gây ra chứng trầm cảm.

Melatonin liên quan đến giấc ngủ, cơ thể sản xuất ra nó với số lượng lớn hơn khi trời tối hoặc khi ngày ngắn hơn. Việc sản xuất melatonin tăng  lên có thể khiến môt người có thể khiến một người cảm thấy buồn ngủ và ngủ quên.

Việc sản xuất serotonin trong não ngược lại sẽ tăng lên khi một người được tiếp xúc với ánh sáng mặt trời, vì vậy vào những ngày đông ngắn và thiếu ánh nắng, cơ thể con người có lượng serotonin thấp hơn. Mức độ serotonin thấp có liên quan đến trầm cảm, do vậy tăng mức độ của nó lên giúp cho con người có thể chiến đấu với trầm cảm tốt hơn.

Chẩn đoán SAD như thế nào?

Đôi khi khó có thể phân biệt giữa SAD và các kiểu trầm cảm khác(*) vì nhiều triệu chứng đều giống nhau. Để chẩn đoán SAD, các bác sĩ sẽ hỏi xem:

  • Bạn đã chán nản trong cùng một mùa và trở nên tốt hơn khi các mùa thay đổi ít nhất 2 năm liên tiếp chưa?
  • Bạn có các triệu chứng thường xảy ra với SAD, chẳng hạn bị đói, đặc biệt là thèm các đồ ăn có Carbohydrate, tăng cân và ngủ nhiều hơn bình thường.
  • Gia đình có ai đã từng bị SAD không?
  • Bạn có thể cần phải xét nghiệm máu để loại trừ các tình trạng khác có thể gây ra triệu chứng tương tự, chẳng hạn tuyến giáp thấp (hypothyroidism).
  • Bác sĩ của bạn cũng có thể phải làm một đánh giá sức khỏe tâm thần để có được ý tưởng tốt hơn về cảm xúc của bạn, làm thế nào bạn có thể

Một người bà con – cha, mẹ, anh em – đã có SAD. Bạn có thể cần phải xét nghiệm máu để loại trừ các tình trạng khác có thể gây ra các triệu chứng tương tự, chẳng hạn như tuyến giáp thấp (hypothyroidism). Bác sĩ của bạn cũng có thể làm một đánh giá sức khoẻ tâm thần để có được một ý tưởng tốt hơn về cảm giác của bạn và cách bạn tư duy, nguyên nhân, và trí nhớ.

Việc chẩn đoán kĩ càng là vô cùng cần thiết, khi thông tin về tình trạng sức khỏe tinh thần, bệnh lý, sinh lý của bạn càng rõ ràng và đầy đủ thì việc tiến hành chữa trị và điều chỉnh các rối loạn sẽ hiệu quả hơn.

Mức độ phổ biến

Có khoảng 6% dân số Hoa Kỳ bị ảnh hưởng bởi trầm cảm theo mùa. Tuy nhiên con số bị rối loạn mức độ nhẹ hơn hoặc không thống kê được có thể cao hơn rất nhiều, chiếm từ 10% đến 20%. Trầm cảm theo mùa xảy ra ở cả hai giới, thường thấy ở tuổi vị thành niên và tuổi đôi mươi, tuổi càng cao thì nguy cơ càng giảm.

Chữa trị

Giống như các dạng trầm cảm khác, việc điều trị SAD bằng thuốc chống trầm cảm và chuyện trò có thể có hiệu quả.

Để quản lý các triệu chứng của bạn ở nhà, điều cần thiết làm là:

  • Ngủ đủ giấc
  • Ăn đồ ăn có lợi cho sức khỏe
  • Uống thuốc đúng cách, cần hỏi bác sĩ về các phản ứng phụ khi đi kèm.
  • Học cách quan sát các dấu hiệu sớm cho thấy trầm cảm của bạn đang trở nên tồi tệ hơn và lập kế hoạch nếu như nó trở nên tồi tệ.
  • Cố gắng tập thể dục thường xuyên, tham gia nhiều hoạt động làm cho bạn cảm thấy vui vẻ.
  • KHÔNG ĐƯỢC sử dụng cồn và các chất gây nghiện, chúng có thể làm cho chứng trầm cảm tệ hơn. Nó cũng có thể làm bạn có suy nghĩ về tự sát.
  • Khi bạn đang phải vật lộn với chứng trầm cảm, hãy nói về cảm xúc của bạn với những người bạn tin tưởng. Thử cố gắng ở cùng với những người khác, những người quan tâm bạn và tích cực như các tình nguyện viên hoặc tham gia vào các nhóm hỗ trợ lẫn nhau.
  • Hãy yêu cầu sự giúp đỡ về y tế ngay lập tức nếu bạn có ý nghĩ làm tổn thương bản thân hay bất cứ ai khác. 

Liệu pháp ánh sáng

Liệu pháp này thường được sử dụng để điều trị rối loạn cảm xúc theo mùa.

Tuy nhiên, như bất kỳ phương pháp điều trị y học nào, chữa bệnh bằng ánh sáng chỉ được tiến hành dưới sự trông nom của bác sĩ. 

Người bệnh hàng ngày (thường là buổi sáng, tránh thời gian đi ngủ vì điều này gây khó ngủ) ngồi trước một thiết bị chiếu sáng trong khoảng thời gian 45 phút, trong thời gian đó cần thường xuyên liếc nhìn thiết bị ánh sáng có khả năng tác động nhưng không được nhìn trực tiếp vào đèn trong thời gian quá lâu. Ánh sáng trong trị liệu cần phải được lọc tia cực tím để tránh nguy hiểm.

Trong trường hợp sử dụng không đúng cách có thể gặp một số tác dụng phụ như mỏi mắt, đau đầu và gây mệt mỏi.

Đối với những người nhạy cảm với ánh sáng, da và mắt có thể bị tổn thương, chính vì vậy việc điều trị với ánh sáng đèn cũng cần phải thận trọng. Các cuộc kiểm tra mắt với bác sĩ cũng được khuyến cáo khi bắt đầu điều trị.

Những người có sử dụng thuốc làm cho họ nhạy cảm hơn với ánh sáng (vd thuốc vảy nến, kháng sinh, thuốc chống loạn thần) không nên sử dụng liệu pháp này.

Để tăng hiệu quả điều trị, người bệnh cần tiếp xúc với ánh sáng mặt trời khi có thể nhưng tránh nằm phơi nắng vì tia cực tím sẽ làm tổn hại mắt và da. Chẳng hạn kéo rèm cửa để ánh sáng vào phòng,…

Sau vài tuần điều trị, người bệnh có những biểu hiện tích cực có thể thấy nhưng không được tự ý dừng lại mà phải có sự đồng ý của bác sĩ. Thông thường khi thời tiết chuyển qua mùa xuân hoặc hạ, lượng ánh sáng mặt trời chiếu mạnh hơn cũng là lúc việc điều trị dừng lại.

Dùng vitamin D

Sử dụng vitamin D đem lại hiệu quả tích cực đối với điều trị. Người ta đánh giá rằng có từ 3 đến 5% dân số trưởng thành ở phương Bắc, chủ yếu là phụ nữ bị trầm cảm theo mùa, dường như là do thiếu vitamin D. Nghiên cứu tiến hành trên 97 người có nồng độ vitamin D thấp và có dấu hiệu trầm cảm theo mùa. Trong vòng 3 tháng, các bệnh nhân này được bổ sung vitamin D3(cholecalciferol). Bệnh nhân nhóm 1 uống 600UI một ngày, nhóm 2 dùng nhiều hơn gần 7 lần, khoảng 4.000 UI. Kết quả cho thấy cả hai nhóm đều cải thiện sức khỏe tâm lý. Nhóm bệnh nhân dùng liều cao có triệu chứng được cải thiện rõ rệt hơn. Các nhà nghiên cứu khẳng định liều 4.000 UI vitamin D3 được dung nạp tốt về mặt thể lực và an toàn.

Chú thích:

  • (*) Các kiểu trầm cảm bao gồm: Major despression, Persistent Despressive Disorder, Bipolar Disorder, Seasonal Affective Disorder (SAD), Psychotic Despressipn, Peripartum (Postpartum) Despression, Permenstrual Dysphoric Disorder (PMDD), “Situational” Despression, Atypical Despression.

Tham khảo:

  • https://www.webmd.com/depression/guide/depression-types#2
  • http://kidshealth.org/en/teens/sad.html#kha_61
  • https://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7m_c%E1%BA%A3m_theo_m%C3%B9a
  • https://medlineplus.gov/ency/article/001532.htm

Tổng hợp và dịch: Mỹ Hạnh

Facebook Comments

5 cách mà tâm trí điều hướng bạn khi trái tim tan vỡ

0
trái tim tan vỡ
trái tim tan vỡ

Khi trái tim bạn tan vỡ, tâm trí của bạn sẽ muốn bạn ghi nhớ nỗi đau.

Khi trái tim tan vỡ, các cơn đau cảm xúc gợi lên rất dữ dội. Chẳng có điều gì hay thứ gì khác là vấn đề nữa.

Chúng ta có thể hầu như không hoạt động, không suy nghĩ và không xê dịch. Chúng ta cảm thấy bị tách rời khỏi mọi người và cô đơn trong không khí địa ngục của ảo tưởng, bị mắc kẹt trong thế giới tan vỡ của chúng ta.

Tất cả những gì chúng ta thấy là người đã làm tan vỡ trái tim của chúng ta và tất cả những gì chúng ta cảm nhận là nỗi đau khủng khiếp.

Điều chúng ta muốn nhất trên thế giới là làm các cơn đau biến mất, và dừng sự đau đớn tồi tệ này lại.

Nhưng đó không phải là những gì tâm trí chúng ta muốn.

Khi trái tim tan vỡ, tâm trí của chúng ta có những cách nghị sự khác với chúng ta. Cuối cùng nó kết thúc việc điều hướng chúng ta và làm cho mọi thứ tồi tệ hơn.

Nếu chúng ta muốn dừng việc đau đớn và bước tiếp thì chúng ta cần biết rằng khi nào mình KHÔNG tin tưởng vào điều tâm trí đang nói.

Tại sao chúng ta không nên tin tưởng vào tâm trí khi trái tim tan vỡ?

Theo thứ tự để dừng việc đau lòng, chúng ta cần phải chấp nhận thực tế của việc chia tay và nỗ lực để bước tiếp. Chúng ta cần phải giảm bớt thời gian mình giành cho việc suy nghĩ về người đã làm tổn thương chúng ta.

Chúng ta cần giảm bớt sự hiện diện của họ trong suy nghĩ và trong cuộc sống của chúng ta, một cách từ từ nhưng chắc chắn.

Tâm trí lại muốn làm ngược lại. Nó muốn chúng ta nghĩ về người đó mọi thời gian, để khắc sâu cơn đau, để không bao giờ chúng ta quên ai hay điều gì đã gây ra nó.

bộ não đi ngược lại với logic thông thường

Tâm trí chúng ta muốn điều này bởi vì nó cố gắng bảo vệ chúng ta theo cách mà nó thường làm. Nếu có điều gì đó khiến chúng ta đau đớn, giống như cái nóng của bếp lò, công việc của tâm trí là nhắc nhở chúng ta đừng chạm vào cái bếp nóng đó một lần nữa, bằng việc chắc chắn rằng chúng ta nhớ đến sự đau đớn khi chúng ta bị bỏng lần đầu tiên.

Một kinh nghiệm đau đớn hơn là tâm trí của chúng ta sẽ lao động nhiều hơn để đảm bảo chúng ta không quên nó, và vì vậy chúng ta sẽ không “phạm lỗi” một lần nữa.

Hiểu rõ sự chia tay đau đớn thế nào, tâm trí của chúng ta sẽ làm mọi thứ để giữ cơn đau đó luôn tươi mới trong trí não.

Và đây là kết quả mà tâm trí đã lừa dối chúng ta trong suy nghĩ:

Người cũ của chúng ta là tốt nhất, chỉ có một và duy nhất…

Tâm trí sẽ cố gắng nhắc nhở chúng ta về các phẩm chất tốt nhất của người cũ. Các hình ảnh của họ lúc tốt đẹp nhất sẽ nhảy lên bất chợt trong đầu ta mà chẳng bị cấm đoán.

Tuy nhiên, chân dung đó không cân bằng, không thực tế và lý tưởng hóa người đã làm đau chúng ta và chỉ khiến cho cơn đau của chúng ta cảm nhận tồi tệ hơn.

Mối quan hệ đó đã làm ta hạnh phúc mọi lúc

Không phải vậy, chẳng có mối quan hệ nào như thế. Đã có rất nhiều khoảng khắc bực bội, phiền hà hoặc gây tổn thương và chúng ta cũng nên nhớ lại những điều đó.

Nếu chúng ta nhắn tin cho họ hoặc liên lạc với họ thì sẽ cảm thấy tốt hơn

Sự thôi thúc liên lạc bằng văn bản, tin nhắn hay cuộc gọi, email sẽ trở nên mạnh mẽ hơn. Nhưng làm như vậy sẽ chỉ khiến chúng ta cảm thấy tuyệt vọng và thiếu thốn hơn, và điều này sẽ làm tổn thương lòng tự trọng của chúng ta.

Nói về chuyện chia tay với tất cả bạn bè sẽ xóa đi các cơn đau

Sẽ không như vậy. Nói về các sự kiện cảm xúc đau đơn là tự nhiên và thường xuyên sử dụng nếu chúng ta thực hiện nó trong một cách thức giải quyết – vấn đề hoặc nếu chúng ta làm nó để khẳng định cảm xúc của mình. Chỉ cần trải qua cùng một chi tiết nhiều lần và thêm nhiều lần nữa sẽ chỉ khiến chúng ta thấy tồi tệ hơn.

Chúng ta phải biết chính xác tại sao sự tan vỡ xảy ra

Có sự hiểu biết rõ ràng về việc tại sao sự tan vỡ xảy đến sẽ vô cùng hữu dụng. Tuy nhiên, ít người trong chúng ta có được sự giải thích rõ ràng và trung thực cho điều đó. Thử cố gắng chui vào trong đầu của người cũ để hiểu được tại sao mọi thứ không hoạt động như một lỗ thỏ.

Các tốt nhất để giải thích là “họ không yêu mình đủ” hoặc “họ không phải là một nửa đúng đắn”.

Chúng ta không thể tin tưởng những gì mà tâm trí nói với chúng ta khi trái tim chúng ta tan vỡ.

————————————————————————-

  • Tác giả: TS. Guy Winch
  • Nguồn:https://www.psychologytoday.com/blog/the-squeaky-wheel/201712/5-ways-your-mind-deceives-you-when-your-heart-is-broken
  • Dịch: Mỹ Hạnh
Facebook Comments

7 thói quen ngôn ngữ cơ thể của người thành công bạn cần học tập

0
7 thói quen ngôn ngữ cơ thể
7 thói quen ngôn ngữ cơ thể

HỌ nói rằng cơ thể của chúng ta có ngôn ngữ riêng của nó, và đôi khi nó có tiếng nói còn mạnh hơn cả ngôn từ.

Những nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng những người biết cách giao tiếp hiệu quả sử dụng những dấu hiệu phi ngôn từ có tỷ lệ chỉ số thông minh cảm xúc cao hơn. Chúng ta hãy cùng khám phá những thói quen ngôn ngữ cơ thể này nhé!

1. Ngồi thẳng lưng

Ngồi rủ vai trên ghế, chống khuỷu tay lên bàn, lấy tay che mặt đều là những dấu hiệu thiếu tôn trọng. Chúng truyền đạt thông tin rằng bạn không có hứng thú với những điều bạn nghe.

Trái lại, nếu bạn ngồi thẳng người lên, bạn trông tự tin hơn nhiều. Đây là một vị trí năng lực.

Hãy nhớ là: cơ thể bạn chiếm càng nhiều không gian, bạn trông càng thành công. Đừng bao giờ rủ vai xuống vì như vậy trông bạn nhỏ bé hơn và biểu đạt ít năng lượng hơn.

© Designed by Freepik.com © Designed by Freepik.com
© Designed by Freepik.com © Designed by Freepik.com

2.  Sử dụng những cử chỉ một cách chính xác

Nếu bạn làm quá lên những điệu bộ của bạn, mọi người sẽ nghĩ rằng bạn đang nói dối hay bạn đang cố gắng giấu giếm điều gì đó.

Mặt khác, mở rộng những cử chỉ như việc dang rộng cánh tay thể hiện rằng bạn chẳng có gì để giấu giếm.

© Pixabay © Pixabay
© Pixabay © Pixabay

3. Mở rộng cánh tay

Khi bạn khoanh tay lại, bạn đang gửi một dấu hiệu rõ ràng là: “Tôi không phải là một người dễ thuyết phục, tôi không đồng ý với những gì bạn đang nói.”

Thậm chí, nếu bạn mỉm cười, nhưng lại khoanh cả tay và chân thì chúng không phải là những thói quen ngôn ngữ cơ thể tốt.

© Designed by Freepik.com © Designed by Freepik.com
© Designed by Freepik.com © Designed by Freepik.com

4. Ngừng chạm vào tóc của bạn

Nếu bạn là một trong những người hay chạm vào tóc, rồi nghịch tóc, hay lúc nào cũng cố chỉnh trang lại tóc trong khi người khác nói chuyện với bạn.Hãy hạn chế thói quen xấu này. Điều này chỉ biểu lộ sự thiếu an toàn và mất tập trung của bạn.

Hãy ngừng lại việc chạm vào tóc, và cố gắng tập trung vào cuộc giao tiếp một cách tự nhiên nhất.

© Designed by Freepik.com
© Designed by Freepik.com

5.  Nở nụ cười

Mặc dù cười vào mọi thứ không khuyến khích cho ý tưởng bạn có một cá tính mạnh, nhưng cười đúng nơi và đúng lúc sẽ biểu lộ rằng bạn kiểm soát được hoàn cảnh xung quanh mình và bạn có thể giữ được bình tĩnh, cho dù những hoàn cảnh đó có căng thẳng như thế nào đi chăng nữa.

6.  Giao tiếp bằng ánh mắt

Đây có lẽ là điều quan trọng nhất khi học về ngôn ngữ cơ thể. Giao tiếp bằng mắt quá dữ dội có thể đe dọa người nói chuyện với bạn và điều đó có vẻ là bạn muốn nắm bắt mọi cử chỉ và ngôn từ của họ vì sự thiếu tự tin của chính bạn. Tuy nhiên nếu bạn tránh giao tiếp bằng mắt, nó cũng gửi một thông điệp là: Bạn giấu giếm điều gì đó. Bạn nên giữ mắt giao tiếp một cách tự nhiên nhất bằng cách nhìn vào mắt nhau và sử dụng những điểm dừng để truyền đạt những thông điệp chính xác.

© Designed by Freepik.com © Designed by Freepik.com
© Designed by Freepik.com © Designed by Freepik.com

7.  Những cái bắt tay vững chắc

Đừng bao giờ trao cho người khác một cái bắt tay yếu ớt. Nó cũng không đồng nghĩa với việc bạn phải cho họ một cái bắt tay nát xương. Nhưng khi ai đó đề xuất bắt tay với bạn, hãy đảm bảo rằng đó là một cái bắt tay vững chắc.

Một cái bắt tay vững chắc hoàn hảo ngay lập tức sẽ biểu lộ sự tự tin và tính an toàn.

Facebook Comments

Hai loại tư duy dẫn đến cách chúng ta nhìn nhận về thế giới

0
Hai loại tư duy
Hai loại tư duy

Bạn là người lính hay trinh sát? Julia Galef – chuyên gia cố vấn đưa ra quyết định, nói rằng câu trả lời cho câu hỏi này có thể xác định cách nhìn nhận của bạn về thế giới rõ ràng như thế nào?

Anna Parini

Hãy tưởng tượng bạn là một người lính bộ binh La Mã, người bắn cung thời Trung Cổ hoặc chiến sĩ Zulu (1). Dù bạn ở thời nào và ở đâu, có những thứ gần như là bất biến. Máu chiến đấu của bạn dâng cao, và bạn hành động xuất phát từ những phản xạ đã ăn sâu vào bên trong tâm thức. Những phản xạ này bén rễ từ nhu cầu tự bảo vệ bản thân và đồng đội để chống lại kẻ địch.

Bây giờ, hãy hình dung bạn là trinh sát. Công việc của một trinh sát không phải là để tấn công hay phòng thủ, mà là việc nắm bắt rõ tình hình. Bạn sẽ đi ra bên ngoài, vạch ra địa thế và xác định những trở ngại tiềm ẩn. Hơn hết, bạn muốn biết rõ những gì xảy ra ở bên ngoài một cách chính xác nhất có thể. Trong quân đội thực thụ, cả người lính và trinh sát đều cần thiết.

Bạn có thể nghĩ vai trò của người lính và trinh sát như các kiểu tư duy – đây là phép ẩn dụ về cách chúng ta xử lí thông tin và những ý tưởng trong cuộc sống hằng ngày. 

Để có những đánh giá tốt và đưa ra được những quyết định đúng đắn, phụ thuộc phần lớn vào kiểu tư duy mà bạn có. Để làm sáng tỏ hai kiểu tư duy này trong hành động, chúng ta hãy quay trở lại tình thế nước Pháp từ thế kỷ 19, nơi mà những mảnh giấy tưởng chừng như vô hại lại gây ra một trong những vụ bê bối lớn nhất trong lịch sử năm 1894. Các sĩ quan trong bộ tham mưu của nhân dân Pháp đã tìm thấy nó trong rổ rác. Và khi họ ghép chúng lại với nhau, đã phát hiện ra ai đó trong đơn vị đã bán những bí mật quân sự cho Đức. Họ đã tiến hành một cuộc điều tra lớn, và sự nghi ngờ nhanh chóng dồn vào một người đàn ông: Alfred Dreyfus. Ông ta đã có một bản hồ sơ trong sạch, không có tiểu sử phạm tội, không có động cơ như họ đã có thể cả quyết.

Tuy nhiên, Dreyfus là sĩ quan Do Thái duy nhất ở đơn vị đó trong quân đội. Và thật không may, vào khoảng thời gian đó quân đội Pháp đang hết sức chống lại đội quân Semitic. Các sĩ quan khác đối chiếu bản viết tay của Dreyfus với điều đó trên giấy và kết luận đó là một sự trùng hợp, mặc dù các chuyên gia kiểm định nét chữ không chắc chắn lắm về sự tương đồng này. Họ tìm kiếm căn hộ của Dreyfus và điều ra các files tài liệu của ông để tìm kiếm những dấu hiệu của hoạt động gián điệp. Không có bất cứ điều gì được tìm thấy. Điều này ngay lập tức thuyết phục họ rằng Dreyfus không chỉ phạm tội, mà còn là kẻ giấu giếm bởi vì rõ ràng ông ta đã giấu đi hết tất cả các bằng chứng. Họ nhìn qua lịch sử cá nhân của ông ấy để kiếm chi tiết buộc tội. Họ đã nói chuyện với giáo viên cũ của ông ấy và biết rằng ông đã học ngoại ngữ ở trường, bộc lộ rõ rằng ông có tham vọng nhằm hiệp lực với chính phủ nước ngoài cho cuộc sống sau này. Những giáo viên của Dreyfus cũng nói rằng ông có một trí nhớ rất tốt, điều này cực kì đáng nghi bởi vì gián điệp phải nhớ rất nhiều thứ.

Vụ kiện được đưa ra xét xử, và Dreyfus bị tuyên bố phạm tội. Sau đó, các viên chức dẫn ông tới quảng trường công; họ làm nghi thức tước đi huy hiệu từ bộ đồng phục và bẻ đôi thanh kiếm của ông ấy. Đây được gọi là buổi giáng chức Dreyfus. Ông bị tù chung thân ở một nơi có tên là Đảo Quỷ, dải đất cằn cỗi ngoài khơi bờ biển Nam Mỹ. Ông ấy dành những ngày tháng cô độc của mình ở đó, viết hết lá thư này đến lá thư khác cho chính phủ Pháp, cầu xin họ xét lại vụ kiện để thấy rằng ông vô tội. Trong khi bạn có thể đoán rằng Dreyfus đã bị gài bẫy và bị cố ý dựng chuyện bởi đồng nghiệp của ông ấy. Nhưng các nhà sử học ngày nay không nghĩ rằng đó là những gì đã xảy ra. Họ chỉ có thể nói, các sĩ quan đã một mực tin rằng vụ kiện rõ ràng chống lại Dreyfus.

Những loại thông tin khác là kẻ địch, và chúng ta muốn loại bỏ chúng

Vì vậy câu hỏi phát sinh là: Điều đó nói lên điều gì về tâm trí con người khi chúng ta coi những chứng cứ vụn vặt như thế đã đủ thuyết phục để kết tội một con người? Đây là vụ kiện cho cái mà các nhà khoa học nhắc đến  “Lý giải có động cơ” (motivated reasoning), một hiện tượng mà tại đó những động lực, khao khát và những nỗi sợ hãi vô thức của chúng ta định hình cách chúng ta diễn giải thông tin. Một số loại thông tin có vẻ hợp ý ta – Ta muốn chúng thắng; chúng ta muốn bảo vệ chúng. Và những loại thông tin khác là kẻ thù, và ta muốn bắn hạ chúng. Đó là lí do tại sao tôi gọi lý giải có động cơ là tư duy người lính.

Trong khi bạn chưa bao giờ khủng bố một sĩ quan người Pháp gốc Do Thái vì tội phản quốc, bạn có thể đã theo dõi những môn thể thao và biết một vài người chơi nó. Ví dụ như khi trọng tài phán xử đội của bạn phạm lỗi, bạn tìm ra cho bằng được những lý lẽ tại sao anh ta sai. Nhưng nếu anh ta phán xử đội khác phạm lỗi – thì đó là một điều tốt. Hoặc, có lẽ bạn đã đọc một bài báo hay một nghiên cứu bàn về một chính sách gây tranh cãi nào đó, như phạt tử hình. Thì các nhà nghiên cứu đã chứng minh, nếu bạn ủng hộ phạt tử hình và nghiên cứu chỉ ra rằng nó không hiệu quả, thì bạn sẽ bằng mọi cách tìm ra mọi lý lẽ cho rằng bài nghiên cứu này thật tồi tệ. Nhưng nếu nó chỉ ra rằng phạt tử hình hiệu quả, thì nó lại một nghiên cứu tốt. Và ngược lại, nếu bạn không ủng hộ án phạt tử hình, những thứ tương tự cũng sẽ diễn ra.

Sự phán xét của chúng ta bị ảnh hưởng mạnh mẽ trong vô thức tùy thuộc vào việc chúng ta muốn chọn phe nào  –  việc gì cũng thế. Điều này định hình cách chúng ta nghĩ về sức khỏe, các mối quan hệ, cách ta quyết định bầu chọn và những điều chúng ta cho là công bằng và đạo đức. Điều tôi sợ nhất về lý giải có động cơ (motivated reasoning) hay tư duy người lính chính là mức độ vô thức của nó. Chúng ta có thể nghĩ chúng ta là những người khách quan và tư duy công bằng và vẫn trôi nổi chạy theo cuộc sống của một người vô tội như Dreyfus.

Thật may mắn cho Dreyfus là cũng có người đàn ông tên là Colonel Picquart. Ông ta là một viên sĩ quan hạng cao khác ở Quân đội Pháp, và giống như hầu hết mọi người, ông ta cho rằng Dreyfus phạm tội. Như những đồng nghiệp khác, dù thế nào ông ấy cũng chống lại Semitic. Nhưng đến một thời điểm, Picquart bắt đầu nghi ngờ “Liệu tất cả chúng ta có đang nghĩ sai về Dreyfus hay không?” Picquart tìm thấy những chứng cứ về việc gián điệp cho Đức đã vẫn tiếp diễn, ngay cả khi Dreyfus đang ở trong tù. Ông ta cũng đã phát hiện ra một viên sĩ quan khác trong quân đội có chữ viết tay hoàn toàn trùng hợp với bản mẫu bị xé đó.

Picquart mất 10 năm để minh oan cho tên tuổi của Dreyfus, và trong khoảng thời gian đó, bản thân ông bị tống vào tù vì tội bất trung với quân đội. Một vài người cảm thấy Picquart không nên chứng tỏ như một người anh hùng, vì ông ta là một người chống lại Semitic. Tôi đồng ý loại định kiến này thật tệ. Nhưng tôi tin một sự thật rằng việc Picquart căm ghét Semitic khiến cho những hành động của ông ấy trở nên đáng ngưỡng mộ hơn; vì ông ấy có cùng lý do bị áp đặt thành kiến như những đồng nghiệp của mình mà động cơ của ông ta là để đi tìm và bảo vệ sự thật được cất giữ đằng sau tất cả những điều đó.

Đối với tôi, Picquart là một đứa trẻ hình mẫu cho những gì mà tôi gọi là “từ duy trinh sát”. Sự gắng sức không phải để đưa ra ý kiến này đúng hay ý kiến khác sai, mà là để thấy đâu là điều chân thật và chính xác mà bạn có thể thấy rõ ngay cả khi đó không phải là một điều tốt, thích hợp hay dễ chịu. Tôi đã dành những năm cuối cùng xem xét tư duy trinh sát và đã hiểu được tại sao một vài người, thi thoảng, dường như có khả năng loại bỏ đi những phán xét, những thành kiến và những động cơ của chính họ để cố gắng nhìn vào sự thật và những bằng chứng một cách khách quan mà họ có thể thấy. Tôi đã nhận ra, câu trả lời thuộc về cảm xúc.

Tư duy trinh sát có nghĩa là xem xét đâu là điều chính xác mà bạn có thể thấy, thậm trí nếu nó không phải là một thứ dễ chịu.

Cả tư duy người lính và tư duy trinh sát đều có nguồn gốc từ những phản ứng cảm xúc – nhưng nó đơn giản là được thể hiện ở những cảm xúc khác nhau. Ví dụ, người trinh sát có tính tò mò. Họ có thể nói họ cảm thấy vui sướng khi họ học một điều gì đó mới mẻ hay giải quyết một vấn đề khó. Họ có thể cảm thấy bị hấp dẫn khi bắt gặp một điều gì đó trái ngược với những mong muốn của họ.

Người trinh sát cũng có những tiêu chuẩn khác biệt. Họ có thể nói việc kiểm định niềm tin của chính họ là có đạo đức, và có ít khả năng họ nói ai đó tự thay đổi tâm trí của mình là kẻ yếu. Và hơn hết, những trinh sát được truyền thụ những kiến thức vững vàng. Điều này có nghĩa là (tâm ngã) như một con người không có mối liên kết với việc họ đúng hay sai ở bất kì chủ đề riêng biệt nào. Ví dụ, họ có thể tin rằng phạt tử hình hiệu quả và nếu các nghiên cứu chứng minh rằng nó không hiệu quả, thì họ có thể nói “Có vẻ như tôi đã có cái nhìn sai. Không có nghĩa là tôi ngu dốt hay ngớ ngẩn.” Nhóm đặc điểm này là những gì mà những nhà nghiên cứu đã nhận thấy – Tôi đã tìm thấy ( …) – dự đoán những lời đánh giá tốt. 

Những điều học hỏi được từ trải nghiệm thực tiễn về các đặc điểm được liên kết với tư duy trinh sát là chúng ít phải làm ra vẻ với việc bạn thông minh ra sao hay bạn biết nhiều như thế nào. Chúng không có tương quan mật thiết với IQ; chúng thuộc về cách bạn cảm nhận. Tôi tiếp tục quay lại với một câu trích dẫn nổi tiếng từ Antoine de Saint-Exupery, tác giả của cuốn sách “Hoàng Tử Bé”. “Nếu bạn muốn xây dựng một con thuyền, đừng cố thúc đẩy những công nhân của bạn đi thu nhặt những khúc gỗ, đưa ra lời chỉ dẫn hay phân bổ công việc. Thay vào đó, hãy dạy họ học cách khát khao một đại dương rộng lớn vô tận.

Nói cách khác, nếu chúng ta thực sự muốn cải thiện sự đánh giá của mình như những cá nhân và xã hội, điều chúng ta cần làm nhất là không đặt nhiều sự ám thị trong logic, hùng biện, xác xuất hay kinh tế, mặc dù những thứ này đều có giá trị. Để sử dụng những nguyên tắc này một cách hiệu quả, điều mà chúng ta cần đó chính là “Tư duy trinh sát”. Chúng ta cần thay đổi cách chúng ta cảm nhận – hãy học cách cảm thấy tự hào thay vì xấu hổ khi chúng ta nhận thấy chúng ta có thể đã sai điều gì đó. Hay học cách cảm thấy tò mò thay vì là bao biện khi chúng ta bắt gặp một vài thông tin trái ngược với niềm tin của mình. Vì vậy, câu hỏi bạn cần xem xét là: Bạn mong mỏi nhất điều gì – bao biện cho  những niềm tin của chính bạn hay để thấy thế giới một cách rõ ràng như bạn hoàn toàn có thể?

Facebook Comments

Nhà tâm lý học nổi tiếng tiết lộ bí quyết giúp bạn đưa ra những quyết định đúng đắn trong cuộc đời

0

Bạn luôn bị mắc kẹt trong đống lộn xộn của sự lựa chọn, quyết định và những toan tính về tương lai? Đơn giản là vì bạn chưa biết cách giúp bản thân đưa ra những quyết định đúng đắn và dưới đây chính là điều cần phải làm để thay đổi cuộc sống.

Tiến sĩ Lynda Klau, nhà tâm lý học nổi tiếng và là nhà sáng lập trung tâm học tập Life Unlimited đã có nhiều chia sẻ và lời khuyên hữu ích giúp chúng ta có thể đưa ra những quyết định sáng suốt trong cuộc sống.

Bà Lynda Klau chia sẻ, khi phải đưa ra bất kì một quyết định quan trọng nào trong cuộc sống, con người chúng ta thường bị mắc kẹt trong nỗi sợ hãi hoặc sự toan tính quá nhiều về cái được và cái mất sau sự lựa chọn ấy. Đặc biệt, chính nỗi sợ hãi đó cũng là một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến bạn dễ dàng đưa ra một quyết định sai lầm và dẫn đến thói quen đổ lỗi cho bản thân sau mỗi quyết định trong cuộc đời.

Vậy làm thế nào để chúng ta có thể luôn đưa ra được những quyết định sáng suốt? Theo Tiến sĩ Lynda Klau, bí quyết chính là việc chúng ta không nên đưa ra những quyết định vội vã, ngay lập tức khi chưa tìm hiểu kĩ về vấn đề.

Bà Lynda Klau giải thích, trong nhiều trường hợp, khi bạn không thể kiềm chế được cảm xúc hoặc bất đồng với một vấn đề nào đó, bạn có thể nhanh chóng đưa ra những quyết định thiếu chính xác và mơ hồ.

Vì vậy, bạn tuyệt đối không nên đưa ra bất kì một sự lựa chọn nào khi bản thân đang mất kiểm soát. Trong thời điểm đó, bạn có thể cho rằng sự quyết định ấy là hoàn toàn đúng đắn. Tuy nhiên, khi bình tĩnh và suy xét trở lại, bạn sẽ nhận ra rằng nó chưa phải là quyết định sáng suốt cuối cùng.

“Nếu bạn phải đưa ra một quyết định lớn trong cuộc sống, hãy dành nhiều thời gian để suy nghĩ và tự đặt ra những câu hỏi cho bản thân. Bạn sẽ nhận được điều gì và phải đánh đổi bao nhiêu cho quyết định ấy? Và sự lựa chọn đó có thực sự cần thiết trong cuộc sống của bạn hay không? Đặc biệt, chính quá trình suy nghĩ này sẽ giúp cho bạn hình thành những phản ứng và tư duy nhanh khi phải giải quyết các vấn đề tương tự trong cuộc sống”, tiến sĩ Lynda Klau nhấn mạnh.

Ngoài ra, nếu trong những tình huống bắt buộc bạn phải đưa ra quyết định nhanh chóng, hãy dành cho bản thân vài phút để tập trung suy nghĩ về vấn đề đó. Bạn có thể tham khảo ý kiến của người khác nhưng tuyệt đối không được phép chạy theo ý kiến của số đông. Hãy đưa ra quyết định trên quan điểm tôn trọng suy nghĩ của người khác và bảo vệ chính kiến của bản thân.

Đặc biệt, để có được những quyết định đúng đắn trong cuộc sống, bạn cũng cần giữ cho não bộ luôn có được sự thoải mái, minh mẫn và tập trung. Bạn có thể dành thời gian để thư giãn bằng cách thiền định, tập yoga và thậm chí chỉ là một số bài tập hít thở đơn giản. Điều này cũng sẽ góp phần quan trọng vào việc định hướng và đưa ra những quyết định chính xác của bạn.

Theo ttvn.vn

Facebook Comments

Quảng cáo của IKEA khiến người xem không thể dứt mắt

0
Quảng cáo của IKEA

Quảng cáo của IKEA khiến người xem không thể dứt mắt

Điều kì lạ này xảy ra khi….

IKEA phát quảng cáo mời mọi người bỏ qua mà không ai muốn bỏ qua mà xem bằng hết.

Dù những video này chủ động “mời” người xem bỏ qua, tuy nhiên dữ liệu người dùng lại cho thấy họ xem từ đầu đến cuối. Điều vô lý ở đây là gì?

 ạn có muốn xem video quảng cáo dài 8 phút về đôi trẻ tình tứ trên sofa? Hay một cậu choai đứng rửa bát trong 5 phút? Hoặc vài cô cậu choai khác vật tay, chơi game trên TV trong 6 phút liên tục?

Nghe rất tào lao, thế nhưng bạn sẽ thay đổi suy nghĩ khi xem những quảng cáo đầu video (trueview) dài vô lý của IKEA. Åkestam Holst, công ty quảng cáo có trụ sở ở Stockholm đã làm ra những video này và gọi chúng là “quảng cáo vô nghĩa nhưng không thể cưỡng lại được”. Có thật như vậy không?

Kiểu quảng cáo “nhàn rỗi” này dường như lấy ý tưởng từ Slow TV, dạng truyền hình dài, tuyến tính bắt nguồn từ Scandivania vài năm trước. Các chương trình của Slow TV thường nói về một hành trình dài, ví dụ như chuyến tàu hỏa đi xuyên Na Uy theo thời gian thực, góc máy cố định.

Nghe rất nhàm chán vì ở thời đại này hầu hết mọi người cần thứ gì đó nhanh, ấn tượng, đẹp mắt như một đoạn phim CGI chẳng hạn. Thế nhưng thứ quảng cáo “vô lý” của IKEA lại có sức hấp dẫn riêng.

IKEA nhận thấy hiệu quả của xu hương quảng cáo này và thậm chí còn làm mạnh tay hơn. Chúng là quảng cáo trueview, được phát ở đầu video Youtube, thậm chí nhân vật trong quảng cáo còn mời người xem “skip”.

Các diễn viên vô tư nói chuyện với người xem (nếu bạn xem một bộ phim mà tình cờ thấy nhân vật trong đó nói chuyện với khán giả, làm mọi việc như thể mình chỉ là nhân vật hư cấu, đó gọi là break the fourth-wall).

 

Quảng cáo vô nghĩa không thể cưỡng lại lại của IKEA: Hôn nhau

Ví dụ như đôi trẻ trong video này, họ đang… ôm hôn nhau rất tình cảm, cô gái bỗng ngại ngùng nói với người xem rằng hãy bỏ qua cái video này đi vì họ đang cần riêng tư (chàng trai có vẻ không quan tâm lắm).

Còn cậu choai rửa bát nói luôn rằng việc này vừa lâu vừa chán, cầu xin khán giả hãy bỏ qua quảng cáo. Đám thanh niên vật tay rồi xem TV cũng tương tự.

Quảng cáo vô nghĩa không thể cưỡng lại lại của IKEA: Vật tay
Chẳng có gì vô lý khi xem những người bình thường, làm những công việc hoàn toàn bình thường. Trong khi bạn chú ý theo dõi, một số sản phẩm IKEA sẽ xuất hiện theo thời gian, có thể là đèn, ghế sofa… Đi kèm với giá bán.

Tuy nhiên, dù dài vô lý và có phần tào lao, người ta vẫn xem những quảng cáo này. Theo Åkestam Holst, video quảng cáo có thể “skip” của IKEA có thời gian xem trung bình là 3 phút – điều mà hầu hết các video quảng cáo thông thường chẳng mấy khi làm được.

Hành động và suy nghĩ của con người đôi khi rất lạ thường, những video yêu cầu khán giả ngừng xem lại càng khiến họ tò mò, chờ đợi xem có gì đó bất thường xảy ra trong thế giới bình thường đó không.

Theo CO.DESIGN

 

 

Facebook Comments

Đây là 6 cách IKEA đã đánh lừa não bộ của bạn, “bắt” bạn phải mua hàng của họ

0
Phân tích từ những hành vi mua sắm nhỏ nhất, IKEA đã có cho mình một hệ thống bán hàng khổng lồ và cực kì hiệu quả.
 Bài dựa theo lời Tim Zuidgeest, một chuyên gia nghiên cứu hành vi và hoạt động thần kinh của khách hàng để giúp ích cho việc bán hàng, marketing – Tim là một “neuromarketeer”. Bài viết đã được đăng tải trên The Next Web.

Bạn đã từng được đặt chân vào một cửa hàng IKEA chưa? Nếu bạn đã có may mắn ấy, thì bạn đã trở thành một phần của một thử nghiệm khổng lồ do chính IKEA tạo ra. Công ty đến từ Thụy Điển này đã sử dụng những thông tin họ có được từ các trung tâm mua sắm này để tạo ra một thứ mà bạn không lường trước được.

Cách đây không lâu, tôi có tới thăm một cửa hàng IKEA. Hẳn là bạn đã rất ngây thơ khi tin rằng họ chỉ bán đồ đạc ở đó mà thôi. Toàn bộ hành động, cử chỉ của bạn đều được kiểm soát một cách tỉ mỉ khi bạn lượn quanh cửa hàng ấy. Đây là cách nói về vấn đề này mà IKEA sử dụng:

Chúng tôi tin vào việc học hỏi thông qua hành động. Chúng tôi vận hành Trung tâm Khái niệm IKEA tại Delft, Hà Lan, nơi mà việc mua sắm, học hỏi, thử nghiệm và hỗ trợ đều quy về một mối“.

Bản thân là một người nghiên cứu hành vi khách hàng nên điều này đã khiến tôi cực kì hứng thú. IKEA phân tích hành động của chúng ta vì những mục đích tốt: họ muốn biết mức ảnh hưởng của những thay đổi dù là tinh vi nhất, nhỏ nhất trong môi trường sẽ ảnh hưởng như thế nào tới hành vi mua sắm của chúng ta.

Gần đây, tôi đã tới cửa hàng của IKEA ở Delft thường xuyên hơn. Điều đó khiến tôi càng dễ để ý những thay đổi tinh vi mà IKEA đã tiến hành. Vị trí của nhà hàng, những biển hiệu, và thậm chí là cả nhà vệ sinh chung nữa – chúng đều được đổi vị trí (và điều này đã khiến tôi tò mò cực độ).

Vậy việc phân tích hành vi người dùng nào đã được sử dụng? Hãy tìm hiểu những kĩ thuật phân tích để giải thích được những thay đổi trên nhé. Liệu việc đặt nhà vệ sinh ở chỗ nào có ảnh hưởng tới việc ta mua tủ quần áo không?

1. Một trải nghiệm mua sắm vui vẻ, nhất là khi bạn không phải lo lắng về bọn trẻ

Các khu mua sắm IKEA có một khu vui chơi riêng cho trẻ được gọi là “Småland”. Đó là thiên đường cho bọn trẻ, và là nơi các bậc phụ huynh an tâm đặt con lại để mà đi mua hàng trong sự thoải mái. Vừa tốt cho tâm lý khách hàng mà lại vừa tốt cho túi tiền của IKEA.

Con trẻ thường nhanh chán khi phải đi theo bố mẹ dọc cái hành lang dài ngoằng chất đầy đồ của IKEA. Một khi chúng đã chán, chúng sẽ tìm đến nguồn vui còn lại duy nhất và gần nhất: bố mẹ chúng.

Đi mua sắm cùng trẻ sẽ khiến bạn muốn đi cho xong, càng nhanh càng tốt để tránh phiền hà. Mà thời gian khách hàng đứng trong cửa hàng càng ít, đồng nghĩa với việc họ mua sắm càng ít, và không còn thời gian để ý tới những món hàng lớn hơn.

Đó là lý do Småland ra đời.

2. Người mua hàng sẽ quên mất thời gian

Bên trong cửa hàng IKEA không có cửa sổ, bạn sẽ chẳng biết ngoài trời đang mưa hay nắng, đang sáng hay tối. Những chiếc đồng hồ giả được treo trên tường hiển nhiên không giúp được gì: một ngày chúng hiển thị được giờ đúng có 2 lần. Đây là một chiêu trò rất hay IKEA đã mượn từ các casino.

Nếu không dính với những yếu tố chỉ thời gian, bạn sẽ quên mất mình đã đứng bao lâu trong cửa hàng của IKEA. Bạn loanh quanh trong đó lâu hơn dự tính, và giỏ hàng của bạn cũng đầy hơn dự tính.

3. Bạn không muốn mua hàng ư? Bạn sẽ phải muốn mua hàng thôi.

Trước khi bước vào cái thế giới đồ gia dụng khổng lồ ấy, bạn sẽ tự lấy cho mình một cái bút chì và một danh sách mua sắm dài. IKEA tận tâm thật đó, hàng hóa cực nhiều nên chắc hẳn, người tiêu dùng muốn chút giấy bút để ghi lại những gì mình nên mua, những gì mình nên cân nhắc.

Đó chính là bản cam kết mua hàng mà tâm lý bạn đã tự kí với ví tiền.

 Giấy và bút được phát tại IKEA.

Giấy và bút được phát tại IKEA.

Bằng việc viết ra những gì bạn định mua, bạn đã để ý tới việc mua sắm này rồi. Với mỗi một ký tự được ghi ra, bạn lại tiến gần hơn một bước tới việc bưng cái tủ kia về nhà. Những thứ ấy nằm trong danh sách CỦA BẠN, do CHÍNH BẠN viết ra.

4. Loại bỏ lý do để một người KHÔNG mua thứ gì đó – IKEA đã thay đổi suy nghĩ của khách hàng

Giấy bút sẵn có trên tay, bạn đã sẵn sàng bước vào chuyến phiêu lưu mua hàng. Mắt bạn gặp mục sản phẩm đầu tiên có tên: “những món đồ nếu có thì rất là hay – the nice to have items”. Đó là máy rửa bát, bọt biển rửa bát, nến đặt bàn ăn, v.v…

Có lẽ là nhân tiện đang đứng đây, nên mua cái máy rửa bát rẻ thối kia. Rồi sẽ có lúc mình dùng đến nó“, bạn tự nhủ.

Chính quyết định ấy đã làm thay đổi toàn bộ tư duy mua hàng của bạn. Thay vì “mình nên mua gì, mình sẽ mua gì“, não bộ bạn chuyển sang chế độ mua sắm khác: “mình có thể mua THÊM những gì“. Chào mừng bạn đến với cái bẫy mang tên IKEA, tại đó bạn sẽ được mua sắm thả ga.

5. Đồ ăn ở IKEA có giá rất rẻ

Bạn đã đặt chân đến IKEA, nhiều khả năng bạn sẽ mua cái gì đó. Một trong những lý do ấy là đồ ở đó rẻ. Cứ nhìn vào cái cửa hàng ăn có trong khuôn viên IKEA mà xem, đồ ở đó gần như là miễn phí. IKEA chẳng thế kiếm lời từ mấy món ăn đó phải không?

Não bộ của bạn cố gắng tìm một lời lý giải cho sự chênh lệch này. “Nếu họ chỉ kiếm được vài xu trên một USD giá thực của món đồ này, họ sẽ phải bán nhiều lắm thì mới có lãi nhỉ?”. Miếng bánh mình và mọi người đều đang ăn đây chính là bằng chứng!

Đó chính là tiểu xảo của IKEA, tạo ra một suy nghĩ chung cho mọi người. Bạn đã tự thuyết phục mình rằng IKEA bán đồ đúng hoặc ít hơn giá sản xuất. Với đà này, bạn chắc chắn sẽ mua được những món hời. Tuy nhiên, không phải sản phẩm nào cũng vậy. Miếng bánh khác với cái tủ quần áo to đùng kia …

6. Phía cuối con đường mua sắm, có món quà đang chờ

Cuối cùng, bạn cũng đã kết thúc ngày dài mua hàng. Cái đống đồ vừa sắm kia tốn kém phết chứ chẳng đùa. Bạn hơi muốn vì phải tiêu hơi nhiều tiền.

Nhưng IKEA không để bạn ra đi trong buồn bã đâu, họ có một cách giải quyết cực kì thông minh. Họ hiểu rõ rằng món đồ cuối cùng mà bạn mua mới là thứ bạn nhớ dai nhất nhì. Vì thế, họ sẽ đưa cho bạn một món đồ bạn sẽ khó có khả năng từ chối. Đó là một chiếc xúc xích hay một cây kem ngon lành, với giá cực kì cực kì rẻ. Thưởng thức chút sau khi đã vất vả mua đồ chứ nhỉ?

Và món đồ ấy đã kết thúc chuỗi mua sắm “đầy những món hàng béo bở” của bạn, từ cái máy rửa bát, cái bánh trong cửa hàng ăn, cái tủ to đùng cho tới cây kem/cây xúc xích. Có hai thứ sẽ đeo bám người tiêu dùng sau khi mua sắm, đó là “điểm cao trào – the peak” và “điểm kết thúc – the end”.

7. Ơ thế còn vị trí cái nhà vệ sinh???

Tôi đã cố gắng tìm mọi thứ có thể, mọi nghiên cứu khoa học về mối liên hệ giữa thói quen mua sắm cùng địa điểm đặt nhà vệ sinh. Chẳng có nghiên cứu nào nói về điều đó cả. Có lẽ IKEA đã có được bí mật nào đó mà chúng ta không biết.

Sau khi hỏi nhân viên, tôi mới biết là nhà vệ sinh bị thay đổi vị trí để IKEA tiến hành sửa cửa hàng. Chẳng có bí mật nào cả.

Theo Trí thức trẻ

Facebook Comments
- Advertisement -